Türkiye'nin araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerine yönelik merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamalar, 2025 yılında önemli bir seviyeye ulaştı. Yapılan hesaplamalara göre, geçen yıl Ar-Ge'ye ayrılan miktar 253 milyar 544 milyon TL olarak kaydedildi. Bu rakam, merkezi yönetim bütçesinin %1,58'ine tekabül ederken, ülkenin Gayrisafi Yurt İçi Hasılası (GSYH) olan 63 trilyon 20 milyar 906 milyon TL içerisindeki payı ise %0,40 olarak belirlendi.
Gelecek yıla ilişkin tahminler de açıklandı. Bütçe başlangıç ödenekleri baz alınarak yapılan analizlere göre, 2026 yılında merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge faaliyetlerine tahsis edilecek ödenek 308 milyar 568 milyon TL olacak.
Ar-Ge Fonlarının Sosyo-Ekonomik Dağılımı
Ar-Ge harcamalarının sosyo-ekonomik hedeflere göre dağılımı incelendiğinde, 2025 yılında en büyük payı üniversitelerin aldığı görüldü. Genel bilgi gelişimi için üniversitelere yapılan fonlama, toplam Ar-Ge harcamalarının %64,9'unu oluşturdu. Bu alanı, %11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji, %5,0 ile diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi, %4,4 ile tarım ve yine %4,4 ile eğitim hedefleri izledi.
2026 yılı için ayrılan ödeneklerde de benzer bir dağılım bekleniyor. Üniversitelere yönelik genel bilgi gelişimi için ayrılan ödenek %69,5 ile ilk sırada yer alırken, endüstriyel üretim ve teknoloji %8,9 ile ikinci sırada konumlanacak. Diğer kaynaklardan finanse edilen genel bilgi gelişimi %5,5, tarım %4,7 ve savunma %4,0 ile bu sıralamayı takip edecek.
Uluslararası Ar-Ge Programlarına Destek
Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası Ar-Ge programlarına da önemli miktarda kaynak aktarıldı. 2025 yılında bu programlara ayrılan tutar 1,82 milyar TL olarak gerçekleşti. Alt kategorilere bakıldığında, Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programları 987 milyon TL ile en fazla fonlanan alan oldu. Bunu 435 milyon TL ile ikili veya çok taraflı kamu Ar-Ge programları ve 402 milyon TL ile uluslararası Ar-Ge faaliyeti yürüten kuruluşlara gönderilen kamu fonları izledi.
2026 yılı bütçe başlangıç ödeneklerine göre ise uluslararası Ar-Ge programlarına 1,95 milyar TL tahsis edilmesi planlanıyor. Bu ödenek içinde, Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programlarına 1 milyar TL ayrılması öngörülürken, uluslararası Ar-Ge faaliyeti yürüten kuruluşlara ait fonlar 489 milyon TL ve ikili veya çok taraflı uluslararası Ar-Ge programları 460 milyon TL alacak.
