İran, dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen bir saldırıda yaşamını yitirdiğini resmi olarak açıkladı. Bu açıklamanın ardından Tahran yönetimi, tüm ülkede 40 günlük ulusal yas ilan ederken, vatandaşların 7 gün boyunca resmi tatil yapacağını duyurdu.
Saldırıya İlişkin Detaylar
Geçtiğimiz gün, 28 Şubat sabahı İran'a yönelik düzenlenen ve ABD ile İsrail'in ortaklaşa gerçekleştirdiği hava saldırılarında, İsrailli yetkililer hedefler arasında Hamaney ve Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın da bulunduğunu belirtmişti. Saldırının hemen ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hamaney ve Pezeşkiyan'ın durumu hakkında sorulan bir soruya “Evet, benim bildiğim kadarıyla hayattalar” şeklinde yanıt vermişti. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamaney'in hayatta olmadığına dair çok sayıda işaret bulunduğunu ifade etmişti. ABD Başkanı Donald Trump da sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Tarihin en kötü insanlarından Hamaney öldü” ifadelerini kullanarak, Hamaney sonrası İran yönetimi hakkındaki görüşlerini dile getirdi. Uydu görüntüleri, Hamaney'in yerleşkesinin tamamen yıkıldığını gözler önüne serdi. İran devlet televizyonu, Hamaney'in vefatını “İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı” sözleriyle duyurarak, Kuran'dan ağıt niteliğinde ayetler okudu.
Hamaney'in Liderlik Dönemi ve Bölgesel Gerilimler
86 yaşında hayatını kaybeden Ayetullah Ali Hamaney, 1989 yılından bu yana İran'ın dini lideriydi. 1979 İran İslam Devrimi öncesinde Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetimine karşı muhalefet eden Hamaney, devrim sonrasında devletin üst kademelerinde görev aldı. 1981-1989 yılları arasında cumhurbaşkanlığı yapan Hamaney, İran İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ruhullah Humeyni'nin vefatının ardından yapılan bir referandumla ömür boyu siyasi ve dini lider seçilmişti. Yaklaşık 37 yıl süren liderliğiyle Ortadoğu'da en uzun süre görev yapan devlet başkanlarından biri olarak tanınıyordu.
İsrail, saldırıyı ‘önleyici saldırı’ olarak tanımlayarak ‘Aslan Kükremesi’ adını verdiği bir harekat başlattı. İran medyası, Tahran dahil beş şehirde saldırıların gerçekleştiğini doğruladı. Reuters'a konuşan bir İsrailli savunma yetkilisi, operasyonun ABD ile koordineli bir şekilde aylardır planlandığını ve saldırı tarihinin haftalar öncesinden belirlendiğini belirtti. ABD Başkanı Trump da saldırıya ABD'nin de katıldığını doğrulayarak, “Hedefimiz İran rejiminin tehditlerini ortadan kaldırmak ve Amerikan halkını korumak” dedi. Bu saldırı, ABD-İran müzakerelerinin devam ettiği, hatta en son 26 Şubat'ta Cenevre'de bir araya gelindiği bir döneme denk geldi. Saldırıya karşılık veren İran, İsrail ve bölgedeki ABD üslerine yönelik saldırılar düzenledi. Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar ve Ürdün gibi ülkelerdeki ABD üslerini hedef alan İran, Bahreyn'deki ABD donanma üssünü de vurdu. İlk belirlemelere göre, ABD ve İsrail'in saldırılarında en az 200 İranlı hayatını kaybederken, 747 kişi yaralandı. İran, güneydeki Minab kentinde bir ilkokulun vurulması sonucunda en az 108 çocuğun yaşamını yitirdiğini bildirdi.
